Унутраны складнік працэсу пераўтварэння РФ у падабенства КНДР, якi можна назваць усебаковай чучхезацыяй Расіі па Пуціну, далёка не абмяжоўваецца толькі ваенна-збройнай, медыцынска-інфармацыйнай і ідэалагічна-міравазрэнчаскай сферамі. Падобна ракавай апухолі, яна ўсё шырэй ахоплівае культуру, эканоміку, гандаль і прамысловыя вытворчасці.
Адзначаючы адпаведныя поспехі, 12 ліпеня кіраўнік МІД КНДР Цой Сон Хі заявіла адкрывая сустрэчу з кіраўніком МІД РФ С.Лаўровым, што ўрад КНДР будзе «безгаворна падтрымліваць» палітыку Расіі на постсавецкай прасторы, а адносіны паміж краінамі «падняліся на ўзровень непарушнага супрацоўніцтва».
Кіраўнік міністэрства культуры РФ Вольга Любімава, якая нядаўна наведала Паўночную Карэю з творчым візітам і хорам Пятніцкага, заявіла, што міністэрства культуры Расіі і КНДР зацвердзілі план супрацоўніцтва на 2025–2027 гады. У афіцыйным паведамленні гаворыцца: «дакумент прадугледжвае рэалізацыю шэрагу сумесных ініцыятыў, накіраваных на развіццё двухбаковых культурных сувязяў і ўмацаванне гуманітарнага партнёрства». Цэнтральным мерапрыемствам з северокорейского боку стане выстаўка работ мастакоў аб’яднання «Мансудэ», якая пройдзе з 18 жніўня па 17 верасня ва Усерасійскім музеі дэкаратыўна-прыкладнога і народнага мастацтва.
Адной з ключавых структур, якія займаюцца чучхезацыяй Расіі, з’яўляецца т.н. «мозгавой цэнтр» (think tank) ЭИСИ (Эксперыментальны інстытут сацыяльных даследаванняў) пад кіраўніцтвам замглавы адміністрацыі прэзідэнта РФ метадолага Сяргея Кірыенка. Акрамя таго, ён апраўдвае пачатак і вядзенне вайны супраць Украіны, займаецца перадвыборнымі кампаніямі кандыдатаў ад улады, фарміруе для Крэмля адпаведныя ідэалагічныя канцэпцыі і г.д. З гэтага цэнтра выходзяць многія «эксперты», якія затым прасоўваюць у медыя-сферу наратывы, спрыяючыя чучхезацыі краіны ў цэлым.
У пачатку лета 2025 г. стала вядома, што Расія і Паўночная Карэя ўжо другі год ставяць рэкорды па сумеснаму гандлю з часоў СССР. У 2024 г. аб’ём гандлю паміж РФ і КНДР дасягнуў $34 млн – дзякуючы пастаўкам паліва і экспарту прадуктаў харчавання. Для параўнання: у 2022 г. абарот склаў $3,78 млн, г.зн. з таго часу ен да 2024 г. вырос амаль у 10 разоў і працягвае набіраць абароты ў 2025 годзе. Аб гэтым паведаміў, выступаючы на мерапрыемстве «Северная Карэя: закрыты рынак – адкрытыя магчымасці», старшыня камітэта Асацыяцыі экспарцёраў і імпарцёраў па міжнароднай лагістыцы РФ Яўген Нікіфараў.
Да гэтага, у мінулыя гады, тавараабарот Расіі і КНДР толькі скарашчаўся, але цяпер аб’ём гандлю з Паўночнай Карэяй дасягнуў самага высокага ўзроўню ў параўнанні з часам СССР, – падкрэслівае Нікіфараў. Пры гэтым пастаўкі сыравіны ў Паўночную Карэю сапражоныя з парушэннем санкцый ААН — забаронена імпартаваць нафтапрадукты звыш гадавога ліміту ў 500.000 барэляў. КНДР ужо шмат гадоў нарушае ліміт і цяпер выкарыстоўвае свой флот танкераў для перавозкі паліва з порта Усходні ў Расіі. Па ацэнках аналітыкаў, у 2024 годзе было адпраўлена больш за мільён барэляў нафты.
Па словах Е.Нікіфарава, прадпрымальнікі РФ таксама пачалі імпартаваць прадукцыю, вырабленую ў КНДР, якая вылучаецца ў якасці асноўных тавараў – паўночнакарэйскi табак і піва. У Расію пастаўляюцца паўночнакарэйскiя маркі піва Taedonggang і Tumangang, а таксама лекі на аснове жаншэня, касметыка і адзенне. Дзякуючы такім пастаўкам «Расея, відаць, спрабуе знайсці простыя спосабы для Паўночнай Карэі вырасціць эканоміку», – мяркуепрафесар Універсітэта Кукмін і дырэктар Korea Risk Group Андрэй Ланькоў («табак і піва, — па яго меркаванні, — гэта класічныя спосабы развіцця бедных краін»).
У той жа час А.Ланькоў лічыць, што лічба, агучаная Е.Нікіфаравым, хутчэй за ўсё, не ўлічвае маштабныя пастаўкі зброі і тавараў з Расіі, якія ажыццяўляюцца на бартэрнай аснове. «Гэтая лічба адлюстроўвае звычайны традыцыйны гандаль», — сказаў А.Ланькоў выданню NK News. Паўднёвая Карэя лічыць, што КНДР запрацавала за час вайны ва Украіне каля $20 млрд толькі на пастаўках расейскай арміі баепрыпасаў і артылерыі.
Паўночная Карэя і Пуцінская Расія ўсё больш узаемадзейнічаюць і ў такіх сферах, як шляхі паведамленняў, лагістыка і сумесныя прадпрыемства па вытворчасці ўзбраенняў. У чэрвені было абноўлена железнодорожное паведамленне паміж Расіяй і КНДР, астаноўленае ў 2020 годзе з-за пандэміі.
30 красавіка 2025 г. стала вядома, што РФ і КНДР будуюць аўтамабільны мост праз рэку Туманная ў Прыморскім краі, які злучае дзве краіны. Ён павінен быць гатовы да лета 2026 года. Працягласць моста складае прыкладна 850 м. З іх 300 м пабудуе РФ. Акрамя таго, з расейскага боку вядуць 2,4 км падыходаў, якія стануць працягам аўтамабільнай дарогі «Усуры». Раней стала вядома, што адзіным выканаўцам кантрактаў на праектаванне і будаўніцтва маста з’яўляецца ТАА «ТоннельЮжСтрой» з Сочы (РФ).
Пачатак будаўніцтва аўтамабільнага моста, які яшчэ больш звяжа Расію і Паўночную Карэю даў па відэасувязі ў рэжыме відэаканферэнцыі прэм’ер-міністр РФ Міхаіл Мiшусцiн. Ён таксама адзначыў: «Гэта па- сапраўднаму знакавы этап для расейска-карэйскіх адносін. Яго значэнне выходзіць далёка за рамкі проста інжынернай задачы. Ён сімвалізуе наша агульнае напружанне да ўмацавання дружалюбных, добрасуседскіх адносін, нарошчвання міжрэгіянальнага супрацоўніцтва». З паўночнакарэйскага боку ў цырымоніі пачатку будаўніцтва прыняў удзел старшыня кабінета міністраў КНДР Пак Тхэ Сон, які заявіў, што аўтамабільны мост на расійска-карэйскай мяжы стане «грамадскім сімвалам бессмяротнай дружбы і супрацоўніцтва народаў дзвюх краін».
Паралельна наземным, РФ і КНДР аднаўляюць і прамыя авіязносіны. Першы самалёт у Пхеньяне, па словах сакратара Саўбеза Расіі Сяргея Шойгу, «полетит в ближайшее время». 9 ліпеня Расавіяцыя выдала допуск на рэгулярныя палёты ў Паўночную Карэю, а таксама паміж Масквой і Пхеньянам, авіякампаніі Nordwind. Згодна з дакументам, перавозчык атрымаў права выконваць рэйсы два дні ў тыдзень. Таксама дазволы атрымалі наступныя кампаніі: «Азімут» і «ИрАэро» — на рэйсы ў ОАЭ з Сочы і Краснадара; «Расія» — на рэйсы ў Душанбе; Utair — у Анталью.
Першы прамы рэйс з Масквы ў Пхеньян адбыўся 27 ліпеня і, па інфармацыі Мінтранса РФ, стаў стартам авіяпаведамленняў паміж сталіцамі РФ і КНДР. Яго выправіла кампанія Nordwind на Boeing 777-200ER, час у шляху — каля 8 гадзін. Паводле інфармацыі Мінтранса РФ, на пачатку рэйсы будуць выконвацца раз у месяц — «для фарміравання ўстойлівага попыту і загрузкі авіярэйсаў».
У гэты ж дзень, 27 ліпеня, кіраўнік Мінпрыроды РФ Аляксандр Казлоў паведаміў, што Масква мае намер пашырыць транспартнае паведамленне з КНДР, а таксама плануе запусціць прамыя рэйсы ў Паўночную Карэю на курорт Вонсан. Заадно расейскі міністр назваў першы рэйс з Масквы ў Пхеньян «гістарычным падзеяй», падкрэслiўшы: «З часоў сучаснай Расіі авіяпаведамленняў паміж Масквой і Пхеньянам не было. Такi рэйс быў толькi у часы СССР». Казлоў дадаў, што акрамя авіярэйсаў у Вонсан, плануюцца марскiя і паромавыя зносіны.
У пачатку чэрвеня стала вядома, што КНДР можа пабудаваць новы ядзерны завод менавіта пасля пачатку партнёрства з Расіяй. Як паведамляе Bloomberg са спасылкай на аналітыкаў і спадарожнікавыя здымкі, КНДР пабудавала новы аб’ект на тэрыторыі свайго галоўнага ядзернага комплексу Йонбен. Ён можа быць звязаны з абагачэннем урана і дазволіць павялічыць вытворчасць ядзерных баягаловак. Падрыхтоўка да будаўніцтва аб’екта пачалася ў канцы 2024 года. Новы будынак у Йонбене знаходзіцца ў 100 км на поўнач ад Пхеньяна і згадвае ўжо дзеючыя аб’екты па абагачэнні.
У часопісе Arms Control Wonk эксперты па ядзернай праграме КНДР Джэфры Льюіс і Сэм Лейр напісалі, што памеры будынка цэнтральнага зала такія ж, як і цэнтральны зал у Кангсоне, у якім размешчаны цэнтрыфужныя ўстаноўкі. Сходства з аб’ектам у Кансоне падцвердзіў і гендырэктар Міжнароднага агенцтва па атамнай энергіі (МАГАТЭ) Рафаэль Гросі. (Нягледзячы на візуальнае сходства, МАГАТЭ не заявіла прама, што гэта аб’ект па абагачэнні ядзернага паліва, назіральны орган ААН заявіў, што сочыць за новым будынкам у комплексе Йонбен).
Пра тое, што Кім Чэн Ын будуе самы вялікі ў гісторыі КНДР ваенны завод для паставак Пуціну напісала ў другой палове чэрвеня нямецкае выданне Bild. Глава Паўночнай Карэi распарадзіўся пабудаваць яго побач з горадам Хічхон. Як паведамляе Bild са ссылкай на спадарожнікавыя здымкі кампаніі Planet Labs, будаўніцтва гіганцкага аб’екта ўжо пачалося і вядзецца побач з ужо дзеючым ваенным прадпрыемствам. Адзін з магчымых вытворчых карпусоў можа больш чым удвое перавысіць той, што знаходзіцца побач. Па дадзеных Bild, усё паказвае на тое, што прадукцыя новага завода будзе прызначана не на нужды Паўночнай Карэі, а для экспарту ў Расію.
У чэрвені лідэр Паўночнай Карэі правёў артылерыйскае вучэнне і пасяджэнне Цэнтральнай ваеннай камісіі НКДР, на якім абмяркоўваліся «крупныя будаўнічыя праекты палітычнага і ваеннага значэння» і новыя праграмы ў сферы абароннай навукі і прамысловасці. Таксама Кім Чэн Ын незадоўга да гэтага асабіста пасяціў два абаронныя прадпрыемствы ў правінцыі Чагандо — Кангейскі трактарны завод, дзе выпускаюцца рэактыўныя снарады, і Хвечхонскі машынабудаўнічы завод «Рёнха».
На Кангейскім заводзе Кіма заявілі аб «беспрэцэдэнтным росце»: аб’ёмы вытворчасці снарадаў выраслі ў 4 разы ў параўнанні з сярэднегадовымі паказчыкамі і правысілі амаль удвая папярэднія рэкорды. Гэты рост напрамую звязаны з экспартам баепрыпасаў у Расію для вядзення вайны супраць Украіны. Кім даручыў іншым абаронным прадпрыемствам пераняць вопыт у гэтага завода.
Амаль адначасова з інфармацыяй аб вышэйапісаных заводах стала вядома, што Паўночная Карэя можа пачаць вытворчасць для Расіі БПЛА, уключаючы т.н. «Шахеды». Аб тым, што РФ пачынае дапамагаць Паўночнай Карэі асвойваць вытворчасць дальнобойных дронаў-камікадзе, распавёў у інтэрв’ю парталу The War Zone кіраўнік украінскай ваеннай разведкі Кірыл Буданаў. Па яго словах, дасягнуты пагадненні аб запуску вытворчасці БПЛА тыпаў «Гарпія» і «Герань» (расійская версія іранскіх Shahed-136) на тэрыторыі КНДР.
Буданаў адзначыў, што дроны КНДР могуць быць пастаўлены наадварот у Расію для выкарыстання ў вайне супраць Украіны. Таксама наяўнасць такіх заводаў дронаў, па яго словах, стварае пагрозу Паўднёвай Карэі. Расія вырабляе дроны з хуткасцю 2000 штук у месяц і плануе павялічыць выпуск да 5000 штук. у месяц. У Паўночнай Карэі ўжо ёсць свае прадпрыемствы па вытворчасці беспілотнікаў Saetbyol-4 і Saetbyol-9, якія імітуюць амерыканскія RQ-4B і MQ-9 Reaper. Таксама ў КНДР ёсць напрацоўкі, якія імітуюць ізраільскія БПЛА Harop і Harpy. У мае лідар Паўночнай Карэі Кім Чэн Ын патрабаваў ад заводаў нарасціць вытворчасць падобнага роду зброі ў разы.
У сярэдзіне чэрвеня прэзідэнт Украіны В.Зяленскі, звяртаючыся да форуму «Большой семерки», заявіў: «Расія ўжо вырабляе т.зв. «Шахеды» на тэрыторыі КНДР. У сувязі з тым, што пуцінскі рэжым мадэрнізаваў іранскія беспілотнікі «Шахед» і перанёс іх вытворчасць у КНДР, В.Зеленский заклікаў свабодны свет не выпускаць з выгляду гэтае ваеннае супрацоўніцтва — Расіі з Іранам і Расіі з КНДР і падчаркнуў, што яно несет пагрозу далёка не толькі для Украіны.
Сумеснае вытворчасць дронаў разгортваецца і на самой тэрыторыі РФ. У другой палове чэрвеня стала вядома, што КНДР разглядае адпраўку ў Расію да 25.000 чалавек для навучання навыкам вытворчасці і кіравання беспілотнікамі. Аб гэтым паведаміла японская тэлерадыёкампанія NHK са спасылкай на дыпламатычныя крыніцы ў Расіі і на Захадзе. Мяркуецца, што паўночнакарэйцы будуць вучыцца на прадпрыемстве па вытворчасці БПЛА «Герань» у Елабуге, бо Паўночная Карэя хоча дапамагчы Расіі ў вытворчасці дронаў і адначасова павялiчыць у РФ колькасць сваіх грамадзян, лік якіх у РФ і без таго ўжо імкліва павялічваецца.
Па дадзеных расiйскай статыстыкі, у 2024 годзе прыток мігрантаў з КНДР вырас у 12 разоў у параўнанні з папярэднім годам і працягвае расці. Паўночнакарэйскiя працоўныя цэняцца ў РФ за сваю непрыхатлiвасць, гатоўнасць працаваць па 12 гадзін у дзень і адсутнасць скаргаў на ўмовы працы і ўзровень аплаты. Паводле інфармацыі The Wall Street Journal, расійскія працадаўцы разлічваюць на больш маштабнае пашырэнне прысутнасці працоўных мігрантаў з КНДР і ў іншых рэгіёнах РФ, уключаючы буйныя гарады. Пры гэтым Паўночная Карэя адпраўляе сваіх працоўных у Расію дзесяткамі тысяч, ігнаруючы санкцыі ААН, бо з 2019 года дзейнічае забарона ААН на працаустройства паўночнакарэйскiх грамадзян за межамi КНДР.
Па дадзеных на пачатак мая 2025 года, Паўночная Карэя ўжо накіравала ў Расію каля 15 тысяч працоўных мігрантаў. Як паведамляе The Wall Street Journal са ссылкай на дадзеныя паўднёва-карэйскай разведкі, масавы прыток замежных працоўных стаў адказам на востры кадравы дэфіцыт, які Расія адчувае ў апошнія гады. Большасць паўночнакарэйцаў уехалі ў краіну па студэнцкай візе і цяпер працуюць пераважна на прадпрыемствах Далекага Усходу (было выдадзена каля 8600 студэнцкіх віз, для параўнання– за год да гэтага ў Расіі вучылася ўсяго 130 студэнтаў з КНДР).
У рускаязычных СМІ ўжо выказваюцца засцярогі, што паўночнакарэйскiя «спецыялісты», асабліва ваенныя, патрэбныя ў Расіі ў першую чаргу для кантролю сітуацыі ўнутры самой РФ і толькі за тым – для знешніх мерапрыемстваў. Аб’яснецца гэта так. Мяцеж Прыгожына паказаў, што лаяльнасць рэжыму Пуціна ваенных і ўласных каральных структур тыпу Росгвардии вельмі нізкая. І калі нехта захоча пайсці на Маскву ў складзе больш-менее буйнога ваеннага злучэння – спыняць яго не будзе каму. Маючы ваенны канфлікт, разлагаючуюся на вачах армію, наводненую крымінальнікамі ўсіх масцей, стомленае насельніцтва, выключаць мецяжы – верх дурасці
Логіка падводзіць да неабходнасці наяўнасці ўнутры РФ сілы, якая зможа спынiць такое злучэнне на подступах да Масквы і абсалютна дакладна не стане ўступаць з ім у якое-небудзь пагадненне. У дадатак нехта павінен расстрэлiваць бунтуючае насельніцтва, калі да гэтага дойдзе справа. Раптам цяперашнія пуцінскія карнікі адмовяцца? Таму ўжо прыняты рэжымам Пуціна закон аб пажыццёвым заключэнні за ваенны мяцеж – гэта проста тэкст на паперы, але вось паўночнакарэйскія акупацыйныя сілы – гэта яго моцнае спровождение.
У апісанай праблемы ёсць і знешняе вымярэнне. Значна большы ўплыў на КНДР, чым Расея, мае Кітай. З аднаго боку, Пекін не хоча, каб міжнародная супольнасць асацыявала яго з воссю Масква – Пхеньян – Тэгеран, але мае пры гэтым мае мноства рычагоў уздзеяння як на Кіма, так і на Пуціна. З іншага боку, Кітай ужо ясна даў зразумець магчымасці свайго разбуральнага ўплыву на Расію, у тым ліку эканамiчнага – напрыклад, прытармазіўшы плацяжы.
Дзякуючы КНДР і чучхезацыі РФ, Кітаю не павінна скласці ніякай цяжкасці прадэманстраваць Расіі, хто ў доме гаспадар, ужыўшы для гэтага не толькі эканамічную дубіну.Паўночнакарэйскія ваенныя і iншяы «працуючыя» ў Расіі патрэбны Кітаю для кантролю сітуацыі ў самой РФ. Расійскія воры і бандыты ўжо на кароткім эканамічным павадку ў Пекіна. Цяпер у Расію паступова ўводзіцца яшчэ і карэйскі ваенны кантынгент. Фармальна – для ўдзелу ў канфлікце з Украінай, а фактычна i патэнцыяльна – гэта паўнацэнны акупацыйны корпус, які можа ў кароткія тэрміны ўзяць пад кантроль ключавыя месцы ў Расеі.
Для Кім Чэн Ына чучхезацыя і акупацыя Расіі – зручная магчымасць прыпасці да новай крыніцы рэсурсаў. Кітай атрымлівае паслушнага васала, ну а пуцінскі рэжым, пры ўмове захавання поўнай лаяльнасці Пекіну, атрымлівае абсалютна безжалостную карацельную машыну, здольную без усякай рэфлексіі давiць любыя хваляванні на тэрыторыі РФ. Крэмль стаў поўным банкротам, а таму робіць тое, што ўгодна для захавання ўлады. Акупанты з Азіі – што ж, няхай пусть будуць акупанты. Улада важнейшая за ўсе, нават калі яна прывядзе РФ да выпрабаванняў паўночнакарэйскага ядзернага зарада на яе ўжо чучхезiруемай тэрыторыі.