28 верасня 2026 г. Аляксандр Лукашэнка правёў істотную кадравую перастаноўку ў кіраўніцтве беларускага ваеннага блока: начальнікам Генеральнага штаба — першым намеснікам міністра абароны прызначаны Уладзімір Белы, які раней займаў пасаду намесніка міністра абароны — начальніка Галоўнага ўпраўлення баявой падрыхтоўкі. Былы начальнік Генеральнага штаба Павел Муравейка прызначаны намеснікам кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта.
Павел Муравейка займаў пасаду начальніка Генеральнага штаба — першага намесніка міністра абароны з мая 2024 г. Да гэтага ён меў працяглы досвед працы ў аператыўным кіраванні Узброенымі Сіламі і займаў пасаду першага намесніка Дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі.
Такім чынам, яго прафесійная кар’ера спалучае два напрамкі:
- аператыўнае і стратэгічнае ваеннае планаванне;
- міжведамасную каардынацыю ў сферы нацыянальнай бяспекі.
28 верасня 2026 г. ён быў выведзены з непасрэднага кіраўніцтва Генеральным штабам і пераведзены ў Адміністрацыю прэзідэнта. Яго месца заняў Уладзімір Белы.
З пункту гледжання інстытуцыйнай іерархіі гэта паніжэнне, а не павышэнне. Муравейка больш не з’яўляецца другім паводле службовага становішча кіраўніком Міністэрства абароны і не мае непасрэдных паўнамоцтваў у дачыненні да Генштаба і войскаў.
- Сітуацыя ў Мачулішчах. Пасада начальніка Генеральнага штаба — першага намесніка міністра абароны прадугледжвае непасрэднае кіраўніцтва вышэйшым органам ваеннага кіравання, тады як намеснік кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта не мае аналагічных камандных паўнамоцтваў у дачыненні да Узброеных Сіл.
Таму гэтае перамяшчэнне можа быць звязана з нядаўняй інфармацыяй пра затрыманне афіцэраў УС РБ. 21 верасня «Наша Ніва» паведаміла пра затрыманне не менш як дзесяці дзейных і былых вайскоўцаў, звязаных з 50-й змяшанай авіябазай у Мачулішчах. Паводле версіі крыніц выдання, падставай сталі іх кантакты з былым падпалкоўнікам Дзмітрыем Зарэем, якога беларускія сілавікі звязваюць з Валерыем Сахашчыкам. Сярод затрыманых, паводле гэтых звестак, ёсць палкоўнікі і дасведчаныя пілоты. Варта ўлічваць, што «Наша Ніва» даволі часта выкарыстоўваецца для публікацыі дастаткова адчувальнай, правакацыйнай інфармацыі, якая можа быць даступная пры ўмове прамых сувязяў з беларускімі спецслужбамі.
Калі гэтыя звесткі праўдзівыя, гаворка можа ісці не пра адзінкавы выпадак, а пра больш шырокае расследаванне кантактаў дзейных вайскоўцаў з асобамі, звязанымі з беларускімі апазіцыйнымі структурамі.
Супадзенне ў часе выклікае асобную цікавасць.
21 верасня — публікацыя пра затрыманні.
28 верасня — змена начальніка Генштаба і перавод Муравейкі ў Адміністрацыю прэзідэнта. Інтэрвал складае прыкладна адзін тыдзень.
Калі звесткі пра затрыманні пацвердзяцца, іх значэнне можа выходзіць далёка за межы адной авіябазы (што малаверагодна).
Мачулішчы — адзін з найбольш важных аб’ектаў беларускай ваеннай інфраструктуры. Тут знаходзіцца 50-я змяшаная авіябаза, звязаная з эксплуатацыяй авіяцыйнай тэхнікі і забеспячэннем паветранага складніка Узброеных Сіл РБ, а таксама РФ.
Таму выяўленне групы дзейных вайскоўцаў, якія, як мяркуецца, падтрымлівалі кантакты з асобамі, звязанымі з апазіцыйнымі структурамі, патэнцыйна азначае праблему не толькі дысцыпліны, але і контрразведвальнай абароненасці ваеннага апарату.
У такім выпадку перад кіраўніцтвам краіны паўстаюць пытанні:
- наколькі надзейны афіцэрскі корпус;
- ці існуюць іншыя падобныя кантакты;
- якім чынам праводзілася праверка вайскоўцаў;
- ці маглі перадавацца звесткі;
- ці існуе ўплыў апазіцыйных структур унутры ваеннага апарату;
- наколькі эфектыўна ўзаемадзейнічаюць КДБ, Міністэрства абароны і Генеральны штаб;
- хто адказвае за прадухіленне падобных сітуацый.
У гэтых умовах зліў у апазіцыйныя СМІ інфармацыі пра затрыманне мог быць формай ці рычагом ціску на высокапастаўленых асоб у Міністэрстве абароны і сродкам аслаблення іх пазіцый. Магчыма, гэта сведчыць пра сур’ёзнае супрацьстаянне ўнутры сілавых структур паміж ваеннай разведкай і КДБ.
Адначасова КДБ і Лукашэнка хацелі пазбегнуць сур’ёзнай палітычнай шкоды, калі б высветлілася, што ў Генеральным штабе або іншых структурах Міністэрства абароны мела месца сур’ёзная ўцечка інфармацыі. Таму пераход Муравейкі ў Адміністрацыю прэзідэнта на больш нізкую пасаду азначае «ганаровую і бясшумную адстаўку» і прадугледжвае далейшую чыстку ваеннага апарату.
- Мілітарызацыя апарату дзяржаўнага кіравання. Разам з тым рашэнне можа мець больш складаны палітыка-адміністрацыйны сэнс. Лукашэнка заявіў, што яму неабходна мець «некалькі альтэрнатыўных пунктаў гледжання» на сітуацыю ў сілавых структурах, і падкрэсліў неабходнасць непасрэднага кантролю за новым ваенным апаратам не толькі праз Дзяржаўны сакратарыят Савета бяспекі, але і праз Адміністрацыю прэзідэнта.
Аднак дубляванне функцый у цяперашняй сістэме кіравання не мае асаблівага сэнсу, тым больш што Адміністрацыя прэзідэнта выконвае кіраўніцка-палітычныя, а не ваенныя функцыі.
На гэты момант таксама не вызначаны дакладныя функцыі і задачы, якія Муравейка будзе выконваць на новай пасадзе.
Можна меркаваць, што да іх будзе адносіцца рэалізацыя новага цыкла абароннага планавання Беларусі на 2026–2030 гг., у распрацоўцы і прадстаўленні якога ўдзельнічаў менавіта П. Муравейка.
Муравейка ў снежні 2024 г. тлумачыў, што «Задума абароны» ахоплівае не толькі армію, але і эканоміку, дзяржаўныя органы, інфармацыйную і іншыя сферы, а затым павінна пераўтварацца ў канкрэтны План абароны. У 2025 г. быў ухвалены ўжо План абароны Беларусі на 2026–2030 гг., які прадугледжвае, у прыватнасці, меры па забеспячэнні ваеннай бяспекі, гатоўнасці да адбіцця агрэсіі і дзеяннях дзяржавы пры ўзнікненні ваенных пагроз.
План прадугледжвае:
– Падрыхтоўку ўсёй дзяржавы да абароны, а не толькі УС.
У дакуменце разглядаюцца дзеянні дзяржаўных органаў і розных сфер — ад эканомікі да ваеннай сістэмы.
– Розныя варыянты ўзброенай абароны Беларусі пры сучасных канфліктах — гэта значыць сцэнарыі дзеянняў дзяржавы і Узброеных Сіл пры ўзнікненні ваеннай пагрозы або агрэсіі.
– Падрыхтоўку эканомікі да вайны.
Прадугледжваецца вызначэнне неабходных матэрыяльных рэсурсаў, наступнае ўвязванне задач абароны з бюджэтам і фінансава-эканамічным планаваннем.
– Вызначэнне роляў дзяржаўных органаў.
Для розных напрамкаў павінны быць вызначаны канкрэтныя органы, адказныя за іх рэалізацыю, і комплекс адпаведных мерапрыемстваў.
– Функцыянаванне дзяржавы ва ўмовах вайны.
Гэта значыць, гаворка ідзе пра тое, як павінны працаваць дзяржаўныя органы і эканоміка пры пераходзе ад мірнага часу да ваеннага.
– Улік досведу 2020 г. і вайны Расіі супраць Украіны.
Тут асобны аспект мае выкарыстанне БПЛА і абарона грамадзянскай інфраструктуры.
Таксама сюды ўбудоўваецца працэс расійска-беларускай ваеннай інтэграцыі
Муравейка мае досвед удзелу ў сумесным ваенным планаванні Беларусі і Расіі.
Таму яго веды могуць выкарыстоўвацца для прэзідэнцкага кантролю над:
- Рэгіянальнай групоўкай войскаў;
- аб’яднанай сістэмай СПА;
- сумеснымі вучэннямі;
- расійскай ваеннай прысутнасцю ў Беларусі;
- ваенна-тэхнічным узаемадзеяннем;
- развіццём сумеснай ваеннай інфраструктуры.
З улікам гэтых пазіцый прызначэнне Муравейкі выглядае лагічным, аднак функцыі, якія могуць быць ускладзены на яго, у значнай ступені перавышаюць фармальныя паўнамоцтвы ўнутры Адміністрацыі прэзідэнта.